Van Gölü Hakkında Merak Edilenler

Van Gölü ülkemizin en büyük yüz ölçümüne sahip gölü olmakla beraber Dünya'nın en büyük sodalı gölüdür yani pH değeri 9-12 arası bazik bir göldür.

Sevgili Göl

Göl'ün Kısaca İlginç Yanları

Van Gölü'nün Türkiye'deki Nazik, Erçek, Balık gibi diğer volkanik set göllerinden en göze çarpan özelliği şüphesiz büyüklüğüdür. Çevresinde de bulunan bu diğer volkanik set göllerinden yaklaşık 30 hatta çoğundan yaklaşık 100 kat daha büyüktür. (Bu büyüklük oranlarını yüz ölçümlerine göre hesapladım.) Aynı zamanda çok sayıda koyu da bulunan Van Gölü’nün yüz ölçümü 3.713 km2 ‘dir. Yani Üsküdar 58 km2  olduğuna göre demek ki Van Gölü’ne yaklaşık 64 tane Üsküdar sığabilir.

Gölün suyunu ne deniz ekosisteminde ne de tatlı su ekosisteminde değerlendirebiliyoruz çünkü suyu tuzlu ve sodalıdır bu arada 9. sınıf Kimya dersimizi biraz hatırlayacak olursak deterjan gibi temizlik malzemelerinin aynı Van Gölü gibi bazik olduğunu görmüştük. Evet! Doğru, Van Gölü de bir temizleyici maddedir. Hatta içeriğindeki tuz ve soda ile beraber bu iş için daha verimli hale geliyor hatta sabunsuz köpük bile veriyor. Yani yanlış anlamayın. Tabi herkes ne yıkıyorsa evinde yıkasın ama zannımca kıyafetimi deterjan ile yıkamak yerine Van Gölü'nde yıkasam doğaya daha az zarar vermiş olurum. Sonuçta bu deterjanlar kanalizasyon boruları ile denizlere dökülmüyor mu?

Bazı Sayısal Veriler

Göl suyundaki tuzluluk oranı %0,19; pH değeri ise 9.8’dir. Zaten Van Gölü’nün yüksek rakıma ve sert kışlara rağmen donmamasının sebebi de budur. Yüksek rakım demişken denizden ortalama yüksekliği 1646 metredir tabi bu yükseklik iklime bağlı olarak yükselip alçalmaktadır. Gölün ortalama derinliği 171 metre olup en derin yeri ise 451 metredir. Kendisinden sonra Türkiye’deki en derin noktaya sahip Hazar Gölü’nden iki kat daha derin yani.

Canlı Çeşitliliği

Göl’de tek bir balık çeşidi (inci kefali) olmasının sebebi gölün tuzlu-sodalı suyunun biyolojik çeşitliliği sınırlamasıdır. Balık çeşitliliğinin azlığının yanı sıra gölde bilinen 103 tür fitoplankton ve 36 tür zooplankton yaşamaktadır.

Göl'de Yatan Servet!

Gölün madeni değeri de çok yüksektir. 2015 yılında yapılan araştırmalara göre gölde piyasa değeri 7.5 milyar dolar olan çözülmüş halde 50 tonluk Nükleer Santrallerde yakıt olarak kullanılan çok değerli bir maden olan Uranyum tespit edilmiştir. Gölümüzün doğal güzelliği bozulmadan bu konuda çeşitli araştırmalar yapılabilir ve bu su arıtılarak Uranyum elde edilebilir.

Turistik Özellikleri

Ayrıca turistik bir zenginliğe de sahip olan gölün doğu bölümünde dört ada vardır. Bunlar Akdamar, Çarpanak, Adır ve Kuş Adaları'dır. Van Gölü’nün içindeki bu adalar harika manzaraları dışında içerdikleri çeşitli manastır ve kiliseleri ile tarihi ve turistik bir özelliğe sahiptir hatta 1990 yılında arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.

Akdamar Adası

 

Kısaca Oluşumu

Sene bundan yaklaşık 200.000 yıl önce. Yani daha Buzul Çağı'nın ortalarındayız. O zamanlar devasa bir çukur vardı ve bu çukur bir tektonik çöküntü bölgesiydi. (Tektonik Çöküntü Bölgesi: Çeşitli yer kabuğu hareketleri sonucu oluşan çukurlar, çöküntüler demektir.) Bizim şu an Bitlis'de bulunan  Nemrut Volkanik Dağı öyle püskürdü ki koca çukurun içine akan lavlar 60 km'yi aşkın bir set çekti ve bu çukurun önünü veya ağzını diyelim kapattı. Böylece zamanla yer altı sularıydı,yağmuruydu, içine akan nehriydi derken uzun bir zaman içinde doldu ve bu hale geldi. Bu arada biz gölleri oluşumlarına göre sınıflandırıyoruz. Van Gölü'nün bulunduğu yerin ağzını Nemrut Dağı'ndan akan lavlar set gibi kapattığı için Van Gölü'nü "Volkanik Set Gölleri" sınıfına ait kabul ediyoruz.

Son olarak Van Gölü'nün bir de "dev mikrobiyalitleri" meşhurdur. Onu da ayrı bir paragrafta anlatmayı düşündüm fakat konuyu fazla dağıtmayayım. Başka bir yazımızda ayrıntılarıyla ele alırız inşallah.

SONUÇ!!!

-Van Gölü'nde yatan bu serveti doğaya zarar vermeden nasıl ülke ekonomisine kazandırabilir ve işleyebiliriz?

-Deterjanların denizleri kirletmesinin önüne nasıl geçeriz,alternatif bir temizlik maddesi üretebilir miyiz?

-Van Gölü'nün diğer göllere nazaran yüksek olan tuz oranı ve pH değerinden dolayı donmadığını öğrendik. Peki, tuz ve pH değerinin acaba suya donmayı engelleyici nasıl bir etkisi oluyor?

(Cevaplarını bulabilirsem yorumlara yazarım ama lütfen siz de eğer merak ediyor ve ilginizi çekiyorsa araştırın tartışalım ;)

 

Ülkemizin bu çok değerli gölünü naçizane anlatmaya çalıştım, sonraki yazımızda görüşmek dileğiyle. :) Okumak ve araştırmak ile kalın ;)

Yazan: Mahmut Demirok

 

Kaynakça:

https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar

https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar

https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87%C4%B1ld%C4%B1r_G%C3%B6l%C3%BC

https://tr.wikipedia.org/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_G%C3%B6l%C3%BC

https://tr.wikipedia.org/wiki/Er%C3%A7ek_G%C3%B6l%C3%BC

https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar

http://www.bilgiustam.com/van-golu-ve-ozellikleri/

http://www.bilgitimi.com/uranyum-nerede-cikarilir-kullanim-alanlari-nelerdir.html

http://www.trthaber.com/haber/ekonomi/van-golunde-servet-yatiyor-108405.html

https://tr.wikipedia.org/wiki/Akdamar_Adas%C4%B1

https://tr.wikipedia.org/wiki/Akdamar_Adas%C4%B1

https://tr.wikipedia.org/wiki/Ad%C4%B1r_Adas%C4%B1

https://tr.wikipedia.org/wiki/Sodal%C4%B1_g%C3%B6l

Bilim ve Teknik Dergisi'nin Ocak 2016/ 578. sayısı/sayfa 56,57

 

İlgili Makaleler

Başlık

Açıklama